
'Eén sigaret kost 14 minuten van je leven'; De aanleiding
NRC.NEXT
25 oktober 2014 zaterdag
Section: weten; Blz. 2
 Marloe van der Schrier
Dat staat op de website van dj Giel Beelen 
'Sigaret kost je veertien minuten van je leven', staat er sinds vorige week op de website van de radioshow van 3FM dj Giel Beelen. Overgenomen van de website van de Britse krant Daily Mail. En als je er elke dag een pakje sigaretten door heen blaast, dan sterf je voor je zeventigste verjaardag. Confronterende cijfers, maar kloppen ze ook? 
De cijfers zijn gebaseerd op een onderzoek van de Amerikaanse website 'Treatment 4 addiction'. Een anti-verslavingswebsite. Ze hebben deze uitkomst berekend op basis van een aantal stappen. Eerst het aantal verloren uren door roken: de gemiddelde levensverwachting werd verminderd met het gemiddelde aantal verloren levensjaren van een roker. Tevens berekende de website het aantal gerookte sigaretten in een leven, door het gemiddelde gebruik per dag te vermenigvuldigen met het aantal dagen dat een roker rookte. Het aantal verloren uren werd gedeeld door het aantal sigaretten, en voilà: 14 minuten per sigaret. 
Het klinkt als een logische formule. Maar het is natuurlijk maar net welke data je in het machientje gooit. In dit geval zijn dat Amerikaanse data, afkomstig van officiële gezondheidsorganisaties. 
We belden met het Trimbos Instituut, gespecialiseerd in verslavingszorg. Esther Croes, arts-epidemioloog bij het instituut, denkt dat de Amerikaanse berekening aardig in de richting komt. Ze heeft het rekensommetje overgedaan, met cijfers die haar bekend zijn. 
De gemiddelde levensverwachting in Nederland is ongeveer 81 jaar, en levenslang roken kost ongeveer tien jaar: een roker sterft gemiddeld op 71-jarige leeftijd. De gemiddelde leeftijd waarop een roker begint, is zeventien jaar (cijfers Continu Onderzoek Rookgewoonten 2013), dus de gemiddelde roker die niet stopt, heeft ongeveer 54 jaar gerookt. In 2013 rookte een roker gemiddeld 13 sigaretten per dag. Dat zou neerkomen op 54 jaar, keer 365 dagen, keer 13 sigaretten, is 256.230 sigaretten in totaal. Tien jaar zijn 5.256.000 minuten, deel je dat door de 256.230 sigaretten, dan kom je uit op 21 minuten per sigaret. 
Croes: ,,Als je een ander aantal sigaretten neemt of een andere startleeftijd, dan kom je uiteraard op een ander aantal minuten. Maar het Amerikaanse getal zou, gegeven de onzekerheden, redelijk kunnen kloppen." 
Toch moeten daar enkele kanttekeningen bij geplaatst worden. Het cijfer van 14 minuten is een gemiddelde. Wetenschappelijk gezien kun je een gemiddelde niet als inschatting voor een individu presenteren. De levensduur van een individu is namelijk afhankelijk van randvoorwaarden, en die worden bij deze berekening niet meegenomen. Juist omdat die randvoorwaarden per persoon verschillen. Maar het is een geslaagde poging om de gezondheidsschade van een gemiddelde roker met een gemiddelde verslaving die zijn leven lang duurt, in één cijfer samen te vatten, aldus Croes. 
Elke sigaret kost een verslaafde 14 minuten van zijn leven, bleek uit Amerikaans onderzoek. De berekening die de onderzoekers maakten, komt aardig in de richting. Ook met cijfers die voor Nederland gelden, kom je tot een vergelijkbaar aantal minuten. Het gaat allemaal om gemiddelden, niet om individuen - maar de meeste mensen zullen de stelling ook zo lezen. Daarom beoordelen we die als grotendeels waar. 
 